Groeiwijze
De kaardebol is een grote plant, vaak manshoog en is een opvallende verschijning. Hij heeft een kaarsrechte hoofdstengel met grote stekelige bladeren en zijtakken die bollen dragen. Hij is tweejarig; in het eerste jaar wordt een rozet gevormd en een stevige peenvormige wortel. Het 2e jaar groeien de bladeren en richten zich op en dan schiet de stengel omhoog. Alle zijtakken dragen een bloeiwijze, een bolletje dat steeds groter wordt en een beetje op een bijenkorfje gaan lijken. Ze worden omgeven door een krans sierlijke stekelige omhulselblaadjes. In juli gaan de stekelige bollen bloeien. Halverwege de bol komt een ring van vele lichtpaarse bloemetjes tevoorschijn.
En dan gebeurt iets hoogst merkwaardigs:
de ring splits zich, een deel ervan groeit naar beneden en een deel naar boven. Twee ringen die zich symmetrisch verplaatsen. De honderden kleine bloemetjes met hun tere kleur en tegelijk de stekeligheid vormen een contrast met elkaar. Nog een uniek verschijnsel is bij de bladeren zichtbaar. De tegenovergestelde bladeren vergroeien aan de basis en vormen zo een kommetje, waar regenwater in blijft staan. Loopt het over dan loopt het water in het kommetje eronder, want de bladparen staan haaks op elkaar. Het blad is enerzijds zacht en fris, maar heeft ook flinke stekels. Het blad smaakt bitter; de wortel zelfs krachtig bitter. Daar zeg je ‘U’ tegen! In de winter verslappen en verdrogen de bladeren, maar de stengel met de bollen blijft staan. Deze bollen zijn stekelig, en werden vroeger voor het kaarden, het opruwen van de wol gebruikt: “Kaardebol”. Honderden kleine zaadjes komen tevoorschijn bij wind en bij aanstoten.
werking
De Kaardebol bevat inhoudsstoffen die bitter zijn. Bitter werkt activerend en opruimend voor de stofwisseling. De lever heeft er veel baat bij. Verder de zogenaamde Iridoïden die sterk ontstekingsremmend zijn. Saponinen, zeepstoffen, zijn antimicrobieel. Er zit 6% kwarts in de as. Kwarts werkt vormend, ophelderend en ook tegen ontsteking. Men gebruikte de Kaardebol vroeger vooral voor huiduitslagen, en anuskloofjes en fistels. Het water uit de bekkens werd voor wratten en oogkwalen gebruikt. Daarnaast werd het toegepast als lever en nierenmiddel, als gal- en zweetdrijvend, en bevorderend voor de bloedsomloop. Bij recent onderzoek bleek Kaardebol -extract van de wortel de Borrelia bacterie net zo goed te remmen als antibiotica (amoxicilline).
De wortel van de plant wordt al eeuwenlang gebruikt in de traditionele Chinese Geneeskunde. Xu Duan (‘herstel wat kapot is’), zoals het wortelextract in het Chinees wordt genoemd, wordt gezien als hét middel voor het verzorgen en ondersteunen van de nieren en de lever, het bevorderen van de bloedsomloop, het verhelpen van verstoppingen en voor het herstel van botten en gewrichten. Daarnaast werkt kaardebol volgens de overlevering urine-, gal- en zweetdrijvend, ontslakt en bevordert de spijsvertering. Hildegard von Bingen (1098-1179) beschrijft in haar ‘Buch von den Pflanzen’ onder meer de gif uitdrijvende werking van kaardebol.
In de moderne Chinese kruidengeneeskunde wordt kaardebol vooral ingezet ter verbetering van het immuunsysteem, om uteruscontracties te verminderen (ter voorkoming van een miskraam) en de baarmoeder te versterken, ter preventie van osteoporose, om het herstel van fracturen te bevorderen, ter bestrijding van pneumokokken en bij de behandeling van Trichomoniasis. In een Chinese review met een overzicht van de bestanddelen van de diverse Dipsacaceae-rassen en hun biologische activiteit worden ook nog het vermogen om HIV-1 reverse-transcriptase te remmen en anticarcinogene, celbeschermende en pijnstillende eigenschappen genoemd.
De belangrijkste actieve bestanddelen van het wortelextract van de kaardebol zijn iridoïden, saponinen, bitterstoffen, koffiezuurderivaten en glycosiden. Iridoïden zijn vooral bekend vanwege hun krachtige ontstekingsremmende effecten. Saponinen beschikken over antimicrobiële en weerstand verhogende eigenschappen. De bitterstoffen in kaardebol bevorderen de eetlust en spijsvertering, hebben een gunstige invloed op de lever en werken mogelijk antimicrobieel, ontstekingsremmend, ontkrampend en koortswerend. Koffiezuurderivaten zijn krachtige antioxidanten met een immuunversterkende en ontstekingsremmende activiteit. Een bepaald glycoside, scabioside, wordt in diverse publicaties genoemd als bestanddeel van kaardebol, maar over de specifieke eigenschappen is niets bekend.Overigens zijn alleen kaardebol-wortels die na het eerste groeiseizoen zijn geoogst geschikt voor therapeutische toepassingen. Wortels die langer doorgroeien verliezen namelijk hun medicinale kracht.
Wat is nu het karakter van de Kaardebol?
Het is een sterke, karakteristieke soevereine verschijning. Je kunt onder de indruk zijn als je hem tegenkomt. Hij laat niet met zich spotten, overal zitten flinke stekels. Maar hij is niet zo ontoegankelijk als veel distels zijn. Hij laat een oprechtheid zien, met orde en beheersing. Misschien is er zelfs en zekere strengheid. Hij kan met de bekkens het water beheersen, wat anders zo weg zou stromen. Hij kan de ook de bloei op ongewone wijze ordenen en beheersen. Als we hem een beroep zouden toekennen, dan zou het een agent of een burgemeester of een rechter kunnen zijn. Hij werkt Ikverstekend, immuniteit versterkend. In ieder geval volkomen tegengesteld aan de handigheid, beweeglijkheid, de slimheid en schadelijkheid van de Borreliabacterie. Dat maakt de Kaardebol tot een waardevol geneesmiddel voor de ziekte van Lyme.
Huib de Ruiter hdr@de-lemniscaat.nl
Reacties
Een reactie posten